Digitale Detox

Yfke Laanstra

In editie #7 van de Haagse Straatkrant (Mei 2018) is een interview van mij verschenen.

***

Mensen worden vlakker. Voelen zich afgesneden van zichzelf en anderen. Dat komt mede door de virtuele realiteit, zegt auteur Yfke Laanstra (41). ‘Hoe meer technologie je gebruikt, hoe meer natuur je nodig hebt.’

Tekst Judith Eykelenboom Foto’s Yfke Metz en Floriske Gerritsma

Wie denkt dat we de grootste technologische aardverschuiving na de komst van internet, smartphone en Artificial Intelligence (AI) achter de rug hebben, heeft het mis volgens Yfke Laanstra, auteur van Bits, Bytes en Bewustzijn. De schrijver en oprichter van platform Soulvalley waarschuwt: “We staan aan het begin van een exponentiële groeicurve wat betreft technologische ontwikkelingen. Als the sky the limit is, moeten we ons af gaan vragen wat we willen. Cyborgs? Onsterfelijkheid? Ons bewustzijn op een microchip? Of moeten we eerst ons eigen potentieel herontdekken voordat we gaan rommelen met dingen die ons verstand te boven gaan?”

Innerlijk weten
“Met de komst van de technologie en de hoge vlucht die dat genomen heeft, voelen steeds meer mensen zich afgesneden. Ons innerlijk weten is als het ware overgenomen door technologie. We vertrouwen steeds minder op de signalen van ons eigen lichaam, maar zoeken de informatie buiten onszelf. Wie contact heeft met iemand via een beeldscherm, kan diegene niet aanvoelen (via het astrale lichaam, zie kader) en niet ruiken (via het fysieke lichaam).” Aspecten van ons mens-zijn raken mogelijk onderontwikkeld en kunnen uiteindelijk zelfs uitdoven, aldus Laanstra.
“En wist je dat gebleken is dat een basiselement in het ontstaan van verslaving het gebrek aan verbinding is? Dit kwam naar voren in een onderzoek van de Canadese professor Psychologie Bruce Alexander in 1930. Hij plaatste een rat alleen in een kooi met twee drinkvoorzieningen: in de ene zat gewoon leidingwater en in de andere heroïnewater. Binnen afzienbare tijd raakte de rat verslaafd en stierf aan een overdosis. Bij andere ratten die alleen zaten, gebeurde precies hetzelfde. Toen ontwierp hij Rat Park: een ruime kooi met meerdere ratten, zachte stoffen, speeltjes en ontdekkingsmogelijkheden. Weer hadden de ratten de keuze wat ze dronken. Geen enkele rat raakte verslaafd. Zelfs ratten die eerst in de kale kooi hadden geleefd, raakten hun verslaving binnen de kortste keren kwijt.”

Gevoelens maskeren
Het aantal heroïneverslaafde mensen is tegenwoordig misschien niet zo hoog, maar internet, dat is een ander verhaal. “Veel mensen hebben hun technologieconsumptie niet in de hand. Laanstra: “Het Internet is de grootste vorm van drugs die ooit is uitgevonden. Wanneer iets ingezet wordt om kunstmatig bepaalde gevoelens op te roepen of juist te maskeren is het in potentie een verslavend middel.”
Nu we aan het begin staan van een exponentiële groeicurve is het volgens Laanstra van essentieel belang ‘onze verloren data’ op te halen. Want als we niet weten wie we zelf zijn en waartoe we zelf toe in staat zijn, waarmee onze biocomputer (zie kader) al van nature is uitgerust, hoe kunnen we dan de technologie voor ons laten werken in plaats van dat het met ons op de loop gaat?
In het tweede deel van haar boek Bits, Bytes en Bewustzijn gaat ze in op fenomenen die nu al in ontwikkeling zijn, maar voor de meeste mensen een ver-van-hun-bedshow lijken. “Denk aan cyborgs, waarbij mens en machine samensmelten en denk aan aanhangers van Super Longevity, waar sterven als onze grootste epidemie wordt beschouwd en we door middel van technologie onze tijd op aarde kunnen veranderen van ‘hoe lang ons lichaam het toelaat’ in ‘hoe lang we willen’. Aubrey de Grey, Brits biomedisch gerontoloog en bio-informaticus, doet hier al jaren intensief onderzoek naar en heeft een enorm grote groep sympathisanten.”

Bill Gates
Super Longevity maakt deel uit van de Transhumanisme-beweging, een stroming waarbij computertechnologie ingezet wordt als middel om onze evolutie te versnellen. Andere pijlers hiervan zijn Super Intelligence waar Artificial Intelligence (AI) onder valt en Super Wellbeing waar emoties en pijn gezien worden als beperkingen die we weg kunnen programmeren. Momenteel is Ray Kurzweil de voornaamste en meest bekende ambassadeur van het Transhumanisme. Hij is uitvinder, wetenschapper, auteur, ondernemer en technisch directeur van Google. Hij wordt financieel gesteund door Bill Gates van Microsoft en de grote baas achter Google, Eric Schmidt. Informatie als deze verspreidt Yfke Laanstra ook gratis op haar platform Soulvalley en de gelijknamige app. Beide te vinden op haar website, waar geïnteresseerden zich kunnen inschrijven.
Het doel van haar boek is niet zozeer antwoorden geven – hoe de toekomst er precies uitziet of wat hierin goed of fout is, – maar vragen stellen. Over hoe technologie zich verhoudt tot ons mens-zijn, welzijn en bewustzijn. Weten we waar we mee bezig zijn als we gevoelige informatie op Facebook zetten? Hebben we in de hand in welke mate ons leven door technologie beheerst wordt?

Dertig schermen
Laanstra: “Nadat Bits, Bytes en Bewustzijn was verschenen, werd ik door het hele land gevraagd om lezingen te geven. Maar plotseling dacht ik: wat wil ik eigenlijk écht zeggen? Het boek stipt allerlei vraagstukken aan over de toekomst van de mens maar in de realiteit is er al zoveel gaande waardoor ons leven van alledag wordt beïnvloed. Het begint namelijk nu pas werkelijk tot me door te dringen hoe verslavend smartphones zijn en wat het effect op me is (geweest) van het zoveel tijd doorbrengen achter allerlei beeldschermen. Nu begin ik mijn eigen worsteling hierin te erkennen. Hoe ironisch is dat? Ik ben zo diep in het onderwerp gedoken dat ik er bijna in verzopen ben. Soms had ik dertig schermen openstaan, allemaal interessante dingen waar ik meer over wilde weten, maar ik had de concentratie niet om het allemaal rustig te lezen. Vorig najaar heb ik letterlijk de stekker er even uit getrokken. Digitale detox en tijd voor reflectie. Het viel me zwaar, maar waarschijnlijk is het juist daarom mijn roeping om mensen bewust te maken van schermverslavingen. Vorige week heb ik mijn agenda helemaal leeggemaakt voor de komende periode. Ik ga nog een boek schrijven, dit keer meer toegepast over hoe we bewust om kunnen gaan met technologie. Welke stappen we kunnen ondernemen om de technologie voor ons te laten werken in plaats van tegen ons.”

Dijkwoning
Laanstra woont sinds december 2016 in Lage Zwaluwe in Brabant, waar eens per uur een bus rijdt naar het stationnetje, in een oud dijkhuis waarachter zich weilanden uitstrekken tot aan de horizon. “Ik heb drie jaar in Den Haag gewoond, in Wateringse Veld. Ik heb daar met m'n toenmalige man een huis gekocht. Ik werkte toen als MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) manager bij de Etam Groep in Zoetermeer. Door onze scheiding ben ik verhuisd naar Hoogvliet in Rotterdam, waar ik vijf jaar heb gewoond. Toen werkte ik zelfstandig vanuit huis, als Web/App Designer en Virtual Assistant. Daarna hebben mijn huidige vriend en ik deze dijkwoning gekocht in Lage Zwaluwe.”
In de woonkamer staat een immense smart tv, maar verder maakt Laanstra geen gebruik van het Internet of Things- bij haar koffiezetapparaat moet ze zelf op het knopje drukken. Op de bank zit haar vriend. Hij is al enige maanden uit de running door ziekte – zijn lichaam wil hem iets vertellen.
Laanstra: “Pijn en lijden heeft een functie. Maar mensen zijn op zoek naar instant geluk: plug & play. Stel dat je je brein kunt upgraden met een computer, schiet je dan niet je doel voorbij? Het zou betekenen dat we alleen ons fysieke lichaam zijn, dat alles te vatten is in nulletjes en eentjes. Die connectie is vaak ver te zoeken en die heeft een ander soort voeding nodig.” Ze wijst naar de weilanden. “Wij proberen nu zo vaak mogelijk te gaan wandelen in de natuur, om ons op die manier op te laden. Want vanuit een gezonde connectie met de natuur ga je ook andere keuzes maken met betrekking tot het gebruik van bijvoorbeeld een smartphone. Je legt hem sneller weg. De verslaving heeft minder vat op je. Hoe meer technologie je gebruikt, hoe meer natuur je nodig hebt.”

Connectie met natuur
Connectie is waar het om gaat: connectie met de natuur, connectie met andere mensen, connectie met je intrinsieke waardes. “Je ziet tegenwoordig alleen nog maar kinderen die voor een scherm zitten of er zelfs mee over straat lopen. Mensen worden vlakker, ik zie het overal om me heen. Persoonlijk contact zakt weg. Weinig mensen maken echt contact, het scherm is een surrogaat geworden. Als je ergens bent zonder wifi, zeg je dat je geen connectie hebt, maar het tegendeel is eigenlijk waar: er is ruimte voor echte connectie, je wordt gedwongen met elkaar te praten.
Veel ouders beseffen niet wat dit betekent voor hun kinderen, wat het doet met de bedrading in hun brein. Ze worden continu getriggerd om op prikkels te reageren, ze worden getraind in afleiding. Zo zijn ze niet meer in staat om een lange focus te hebben bijvoorbeeld, om diep werk te verrichten.”
Haar vriend komt ook aan de keukentafel zitten, hij hoort het gesprek vanaf het begin aan. Hij zegt: “Als er vroeger in de klas werd voorgelezen, ik herinner me Pinkeltje, konden we uren luisteren, erbij wegdromen. Nu vinden kinderen een boek saai. In elke klas staat een smartboard, lessen worden visueel gemaakt, anders kunnen ze zich niet concentreren.”
Maar wat nog zorgwekkender is volgens Laanstra is de emotionele armoede die ze bij kinderen bespeurt. “Er is gebrek aan verbinding, aan diepgaande ervaringen. Kinderen hebben een liefdevolle bedding nodig, ouders en andere mensen die emotioneel beschikbaar zijn. Een computer kan dat niet vervangen. Je ziet steeds meer kinderen op zeer jonge leeftijd met een burn-out of aandoeningen als bijvoorbeeld ADD en ADHD.”

Nadenken
“Het laatste dat ik wil is mensen de les lezen – van zo moet je er mee omgaan. Ik hoop alleen dat mensen zelf na gaan denken. Dat ze op hun gedragingen en die van hun kinderen gaan reflecteren, want veel mensen staan er simpelweg niet bij stil wat de gevolgen kunnen zijn voor ons mens-zijn door de komst van technologie. En ik stel absoluut het mens-zijn bovenaan. Ik hoop dat mensen een gesprek aangaan met hun kinderen en zelf het goede voorbeeld geven, hun smartphone bijvoorbeeld wat vaker wegleggen of niet tijdens het eten gebruiken.

Mijn tweede boek, waar ik net aan begonnen ben, gaat over het praktisch toepassen van alles wat er mogelijk is, maar het wordt ook een veel persoonlijker boek. Want dat ik zelf rete-verslavingsgevoelig ben voor computers is me inmiddels pijnlijk duidelijk geworden.
Er zijn ook allerhande apps om bijvoorbeeld dichter bij jezelf te komen en te blijven, zoals meditatie-apps en apps die je helpen je schermtijd te beperken. Zodat je bijvoorbeeld na vijf uur 's middags niet meer bij je mail kunt. Dieptriest dat je zoiets nodig hebt, maar mij helpt het. Ik ben mijn eigen proefkonijn. Een meditatie-app is een mooie toepassing, dat je elke ochtend door je telefoon geroepen wordt om zoiets te gaan doen, maar bij mij sloeg de innerlijke criticus mij om de oren want ik had op een zeker moment te veel apps die me attendeerden op wat ik allemaal zou moeten doen die dag. Ik heb de app(s) verwijderd en probeer hierin nu meer op mijn intuïtie te varen.”

Machine
Dat het een mooie manier is om mensen te introduceren met meditatie, wil Laanstra vooral niet ontkrachten. “Onderzoek het voor jezelf. Ervaar het. De thematiek van Bits, Bytes en Bewustzijn was onder andere in hoeverre we overgenomen worden door machines, nu is mijn thematiek ervoor zorgen dat we zelf geen machine worden.”
En ook: weten hoe manipulatie werkt en hoe je daardoor beïnvloed wordt. “Als ik als zoekopdracht op Google ‘Egypte’ intyp, krijg ik andere resultaten dan wanneer jij hetzelfde woord intypt. Je krijgt steeds minder dingen te zien waar je het niet mee eens bent, en dat kan gevaarlijk zijn.”

*kader*

De mens als biocomputer
Yfke Laanstra vergelijkt de mens met een biocomputer. Zoals een computer niet alleen een kast en een beeldscherm is, is een mens meer dan een lichaam van vlees en bloed. De virtuele wereld is opgebouwd uit nulletjes en eentjes, bits en bytes. Mensen zijn opgebouwd uit energie en frequenties. De ‘software’ van de mens bestaat volgens Yfke Laanstra uit:
-Het mentale lichaam: gedachten, oordelen, veronderstellingen, herinneringen en overtuigingen;
-Het emotionele lichaam: gevoelens, verlangens en emoties,
-Het astrale lichaam: levensenergie, het fijnstoffelijke lichaam,
-Het spirituele lichaam: waarmee we ervaren dat alles met elkaar is verbonden en alles uit dezelfde bron komt.

*kader*

Holistisch perspectief
Mensen zijn onderdeel van het geheel en tegelijkertijd dragen we alle informatie in ons, aldus Yfke Laanstra. Net zoals in al onze cellen het geheel is weerspiegeld. In een teencel zit ook de informatie over de kleur van ons haar. “We bestaan niet uit onafhankelijk van elkaar opererende onderdelen. Spijtig genoeg ziet onze reguliere geneeskunde dat nog wel zo. Werkelijke genezing vindt plaats op alle lagen, vanuit holistisch perspectief. Iedere biocomputer heeft een Operating System (OS) een diep programma dat in ieder van ons onderbewustzijn draait: onze collectieve en individuele missie. Dit programma kan worden geactiveerd door de bewuste waarneming hiervan en het maken van bewuste keuzes waardoor we andere commando’s gaan gebruiken om onze werkelijkheid vorm te geven. Andere commando’s in de zin van andere gedachten, overtuigingen, emoties en intenties om deze missie te dienen.” Ga maar na. Zeg je bijvoorbeeld tegen jezelf ‘Ik hou van je en ik waardeer je’, voel en gedraag je je heel anders dan wanneer je tegen jezelf zegt ‘Doe je het nou weer verkeerd?’.

Je kunt het artikel als PDF format downloaden via onderstaande link downloaden:
Straatkrant_interview

Verder lezen? 

Maak dan via onderstaande button een (gratis) account aan voor mijn User Innerface, hier vind je alle full-length artikelen en veel meer. Wil je meer ontdekken over het snijvlak van bewustzijn, computertechnologie en menselijk potentieel? Schrijf je in voor mijn Nieuws Update bovenaan deze pagina.

Aandacht voor aandacht

Yfke Laanstra

Aandacht. Het is een lastig dingetje voor ons als mens. We besteden graag aandacht aan de positieve dingen in het leven. Het negatieve willen we vooral niet meemaken en niet voelen. Tegelijkertijd lukt het ons nauwelijks om überhaupt nog ergens echt aandacht voor te hebben. Wat doet dat met ons? 

Je kent ongetwijfeld de veel gebezigde uitspraak ‘wat je aandacht geeft groeit’. In deze context hebben heel wat zelfhulpgoeroes geroepen dat je al je aandacht moet richten op datgene wat je wilt, datgene wat je als positief bestempelt. Aandacht in de vorm van bewust gestuurde gedachtes, gevoelens en visualisaties. Dit kosmische geheim werd uit de doeken gedaan in populaire documentaires als ‘The Secret’, wat een immense (commerciële) hype op gang bracht rondom de Wet van Aantrekking. Aandacht is gefocuste energie en dit fungeert, als je het ‘goed’ inzet, als een magneet. Het trekt geluk, liefde en voorspoed aan. Datgene wat je als negatief bestempelt, moet je niet ‘voeden’ met aandacht. Zo voorkom je dat je onbewust bestaande ellende vergroot of juist datgene aantrekt wat je ver van je wilt houden. 

Ik vind dit wat te simpel. De benadering van positiviteit versus negativiteit is hier veel te ongenuanceerd. Laten we alsjeblieft eens wat kritischer kijken naar deze termen; ze zijn tenslotte relatief. Wat voor de een negatief is, kan voor de ander positief zijn en andersom. En bovendien kan een intense crisis, die onwaarschijnlijk zwaar en negatief aanvoelt, een geweldig positieve ommezwaai blijken te zijn in je leven. Het geeft je als het ware een wezenlijk andere kijk op jezelf en jouw plek in de wereld. Een crisis biedt vaak een kans tot inkeer, reflectie en transformatie. Tenzij je deze enkel als negatief en beperkend bestempelt en niet de cadeaus ziet die erin verscholen liggen. Door geforceerd alleen maar door een roze bril te kijken, doe je jezelf ontzettend tekort. Pijn en lijden horen bij het mens-zijn en geven je de kans jezelf te leren kennen, je koers te vinden en je te ontwikkelen. Om uit je comfortzone te stappen en in beweging te blijven. 

Jouw aandacht is simpelweg nodig bij alles waarin je een actieve rol wilt spelen. Of dit nu het vergroten van het positieve is of het terugdringen van het negatieve in je leven. Juist door ook het zogenaamde negatieve bewust waar te nemen, zonder oordeel en verbonden vanuit je hart, breng je als het ware licht in de duisternis. 

Toch kunnen we wat leren van documentaires als ‘The Secret’. Namelijk over het belang van échte aandacht en focus. Iets wat voor ons als mens vandaag de dag niet meer zo vanzelfsprekend is. 

We bevinden ons namelijk in een bijzondere tijd, middenin zowel een informatie- als een transformatietijdperk. Aan de ene kant komt er steeds meer aandacht voor meetbare data en automatisering en aan de andere kant is er steeds meer aandacht voor persoonlijke groei. Er dienen zich computertechnologieën aan die in staat zijn ons mens-zijn en onze werkelijkheid radicaal en onherkenbaar te veranderen in de komende vijftien jaar. Denk hierbij aan de razendsnelle opkomst en ontwikkeling van supercomputers, Virtual Reality, Kunstmatige Intelligentie, Robotisering en het Internet of Things. 

We brengen collectief een steeds groter deel van onze tijd online door. De wereld beleven we steeds meer vanachter onze beeldschermen, te midden van vele onzichtbare draadloze netwerken. We overspoelen ons biologische systeem met input, waardoor we chronisch overprikkeld zijn. In onze eigen supercomputer, ons brein, staan structureel te veel tabjes open. We multitasken ons suf. Dit maakt dat je niet langer in staat bent relevant van irrelevant te onderscheiden; je bent namelijk chronisch afgeleid. Jouw aandacht is als het ware gehacked. Je gebruikt veel meer delen van je brein dan de delen die relevant zijn voor datgene waar je mee bezig bent en hierdoor word je als het ware een ‘mentaal wrak’. Multitasken is niets anders dan jezelf trainen in afgeleid zijn. Het constante online switchen heeft een blijvend negatief effect op je brein. Je aandacht wordt structureel overal en nergens, buiten jezelf, naartoe getrokken. Veel mensen denken dat ze gemakkelijk kunnen schakelen tussen een staat van afleiding en concentratie, maar deze aanname is te optimistisch. Wanneer je eenmaal gevoelig bent voor afleiding dan kun je niet meer zonder en blijft je mind hier constant naar zoeken. Hierdoor beschadigt je aandachtsboog, de mate waarin je jouw aandacht voor langere tijd ergens bij kunt houden. Aandacht die zo ontzettend belangrijk is. Ik beschouw mezelf hierin, spijtig genoeg, als een absolute ervaringsdeskundige en moet mezelf met regelmaat achter diverse formaten beeldschermen wegtrekken en behoeden voor een informatie overload. Ook kan de constante afleiding ervoor zorgen dat je niet in beweging komt, dat je blijft steken in een eindeloze zoektocht. Wanneer je denkt dat je iets gevonden hebt, dan is er altijd wel iets beters, snellers en mooiers. Sta daarnaast ook eens stil bij de hoeveelheid tegenstrijdige informatie of zelfs disinformatie die je online kunt vinden. Dit kan je in een constante staat van verwarring houden en je een soort lamgeslagen gevoel geven.

Het gevolg kan zijn dat het steeds moeilijker en op den duur zelfs praktisch onmogelijk wordt, om diep werk te verrichten. Om dingen te doen waar je een diepe concentratie voor nodig hebt. De constante afleiding houdt je in een oppervlakkige modus, in een verhoogde staat van alertheid en hyperfocus op de buitenwereld. Daarnaast is gebleken dat het verlies van een bewuste focus leidt tot een onbewuste focus op wat er mis is met je leven in plaats van wat er goed gaat. Wanneer je dus je dag laat leiden door constant oppervlakkig handelen, verhoogt dit de kans op een vermoeiende, lege en lusteloze dag. Al zijn al die afleidingen gedurende de dag nog zo leuk geweest. 

Gelukkig is er zoiets als neuroplasticiteit. Het is mogelijk de bestaande (neurale) verbindingen in je brein te verbreken, oftewel vastgeroeste gewoonten te veranderen. Jouw hersenen hebben namelijk een natuurlijk vermogen om nieuwe verbindingen te maken en nieuwe cellen te vormen, zelfs tot op hoge leeftijd. Niets staat vast en jouw aandacht is de sleutel. Veel van ons mentale, fysieke en emotionele handelen speelt zich af op onbewust niveau. Gelukkig hebben we een grote frontale kwab die ons in staat stelt zelf bewuste keuzes en overwegingen te maken door onze aandacht ergens op te richten. Hiermee kun je gemaakte keuzes bewust herzien en nieuw gedrag aanleren. Deze neuroplasticiteit werkt dus twee kanten op. In ons huidige digitale tijdperk is het hacken van jouw aandacht schering en inslag. De media doet non-stop pogingen jouw aandacht te vangen en van daaruit jouw perceptie, behoeftes en gedrag te beïnvloeden. Er is niets waar collectief zo op geaasd wordt als jouw aandacht. Dit bleef voorheen nog beperkt tot de aanwezigheid van fysieke reclamezuilen: in bushokjes, langs snelwegen etc. Met de komst van de smartphone word je tegenwoordig non-stop met jouw aandacht in je scherm gezogen. Met behulp van de vele geluiden, badges en notificaties. 

Aandacht is dus feitelijk onze hedendaagse valuta, samen met de factor tijd. In het Engels is dit zo mooi terug te vinden in de uitdrukking: ‘where you spend your time on’ (waar je je tijd aan besteedt) en ‘where you pay your attention to’ (waar je aandacht aan geeft, wat je aandacht schenkt). We zijn van nature wezens die gericht zijn op plezier, we willen ons goed voelen. We zullen eerder gaan voor gemak en snelle vervulling van behoeftes dan buiten onze comfortzone op zoek gaan naar diepere niveaus van plezier en geluk. Laten we desondanks ervoor kiezen aandacht te besteden aan onze fundamentele behoeftes als groei, ontwikkeling, zingeving en diepgang. Onszelf vragen te stellen als ‘wat betekent het om mens te zijn? Om het menselijk vermogen tot geluk, liefde en empathie te voelen?’ en ‘wat is de waarde van pijlers als rust, eenvoud en natuur?’. Dit zal ons een diepere verbinding opleveren met onszelf.

Jij bepaalt welke data jouw systeem in komt en in welke vorm. Aangezien je feitelijk één grote dataprocessor bent, bepaalt deze input jouw output. Waar besteed jij je aandacht aan?

Dit is als artikel verschenen in LIEFKE magazine #2, maart 2018. Je kunt ook de opgemaakte versie als pdf downloaden door op deze link te klikken: Aandacht_LIEFKE










Verder lezen? 

Maak dan via onderstaande button een (gratis) account aan voor mijn User Innerface, hier vind je alle full-length artikelen en veel meer. Wil je meer ontdekken over het snijvlak van bewustzijn, computertechnologie en menselijk potentieel? Schrijf je in voor mijn Nieuws Update bovenaan deze pagina.

Een vloek in de digitale kerk

Yfke Laanstra

Kun je het je nog voorstellen? Een wereld zonder computers en mobiele telefoons? Waarschijnlijk niet. De stormachtige technologische ontwikkelingen van de afgelopen decennia hebben onze wereld diepgaand en definitief veranderd. Het heeft onze levens in zekere zin vergemakkelijkt, denk alleen al aan de draadloze communicatie waardoor we op elk gewenst moment met elkaar in verbinding kunnen staan. Maar ondertussen betalen we een prijs. Een hoge, zo wordt steeds duidelijker. Want dreigen we onszelf niet te verliezen in een oceaan van bits en bytes? Of erger: staan straks robots en machines in plaats van mensen aan het roer? 

Hoog tijd voor een discussie over de schaduwzijde van de digitalisering, zo vond Yfke Laanstra. Ze schreef 'Bits, bytes & bewustzijn, over het snijvlak van computertechnologie en menselijk potentieel'. Yfke: “We staan aan de vooravond van een virtuele big bang. Of dat uitdraait op een kwantumsprong in onze evolutie of juist het einde inluidt van de mensheid zoals we die kennen, is aan ons.”

Verder lezen? 

Maak dan via onderstaande button een (gratis) account aan voor mijn User Innerface, hier vind je alle full-length artikelen en veel meer. Wil je meer ontdekken over het snijvlak van bewustzijn, computertechnologie en menselijk potentieel? Schrijf je in voor mijn Nieuws Update bovenaan deze pagina.

De vraag is het antwoord, wat is voor jou van waarde?

Yfke Laanstra

 

Onlangs woonde ik een filmvoorstelling bij van de documentaire ‘Down to Earth’, waarin een Nederlands gezin verslag doet van de zoektocht naar de hoeders van de aarde. Een zoektocht die hen langs vijf continenten en vele sjamanen en medicijnmannen voerde en hen leidde naar een nieuw perspectief op het leven en dat wat werkelijk van waarde is. Een filmverslag dat inmiddels vele duizenden mensen heeft mogen inspireren, zowel in woorden als in daden. Want wat de filmmakers met name voor ogen hebben, is dat de boodschap uit de film geleefd en uitgedragen wordt en niet enkel eenzijdig geconsumeerd. Ieder van ons is namelijk een hoeder van de aarde. Ik was tot diep in mijn kern geraakt. Met name door één uitspraak in de film waarvan de strekking was:

“We dragen alle antwoorden in ons maar we stellen de verkeerde vragen”

Als er iets is waar ik ooit mee begonnen ben en nooit meer mee op ben gehouden dan is het wel het stellen van vragen. Diepgaande vragen waarvan voor mij de meest wezenlijke zijn: “wie ben ik,” “wat ben ik” en “waarom ben ik hier.” Deze vragen en de vele die erop zouden volgen, hebben een fascinerende reis (in mezelf) geïnitieerd: mijn eigen zoektocht naar mijn eigen antwoorden, mijn eigen waarheid. Het stellen van vragen is een vaardigheid waar we ons in zouden moeten blijven oefenen.

Nieuwe deuren openen

Voor een kind is dit vanzelfsprekend, het vraagt bij nagenoeg alles: “waarom?” Het doet geen aannames, heeft nog geen referentiekader. Het gaat eigenhandig op onderzoek uit, doet zo ervaring op en ontdekt het leven. Vanuit een jeugdig enthousiasme en een authentieke, onstilbare nieuwsgierigheid. Een kind is niet zo bezig met het feit dat iets ‘fout’ kan zijn en gaat simpelweg op onderzoek uit: puur, open en transparant. Wanneer we ouder worden, ontwikkelt ons ego zich echter. We worden gevoelig voor andermans oordeel en bang om fouten te maken. Dan ontstaat de angst om uitgelachten of buitengesloten te worden. Wie echter nog nooit een fout heeft gemaakt, heeft nog nooit iets geprobeerd.

Groei en ontwikkeling ontstaan door buiten je comfortzone te treden en risico’s te lopen. Met name door de vragen te stellen die geen klip en klare antwoorden genereren, de vragen die moed vergen om ze te stellen, die de potentie hebben je wereldbeeld te doen schudden, die aan je fundament rammelen en die je uit je comfort zone laten bewegen. Hiermee blijf je nieuwe deuren openen in jezelf, neemt je bewustzijn toe en openen zich nieuwe deuren in de wereld om je heen. Niets is wat het lijkt, niets staat werkelijk vast of is constant, behalve het gegeven dat alles onzeker en in beweging is. Wat vandaag waar is, kan morgen achterhaald zijn. Wat zelfs nu waar is kan zo dadelijk achterhaald zijn. Juist wanneer we vast gaan zitten in dogma’s en overtuigingen doen we onszelf tekort. We zetten daarmee onze ontwikkeling en (persoonlijke) groei stil en creëren een comfort zone waarin het water in ons systeem gaat vertroebelen. Water wil stromen, in beweging zijn: stilstaand water raakt vervuild.

Digitaal orakel

Vandaag de dag leven we in een wereld waarin data de nieuwe olie is, met tech giganten als Facebook en Google aan de top. Ons leef- en werktempo is moordend hoog en er wordt van ons verwacht dat we instant alle antwoorden hebben, met Google als ons hedendaagse high tech orakel. Met kunstmatige intelligentie, het smart grid en supercomputers op onze hielen. De afkorting WWW verwijst niet meer naar de vragen Wie, Wat en Waarom maar naar de antwoorden vanuit het WereldWijde Web. Informatie en cijfers lijken zaligmakend, worden veelal boven intuïtie en gevoel gesteld.

De Quantified Self (de kwantificeerbare zelf) beweging is booming, met ‘meten is weten’ als mantra. Hierbij worden wearables en gadgets ingezet om jezelf aan de hand van allerlei data in kaart te brengen, met als doel jezelf te kunnen upgraden of verbeteren. De kaart is echter niet het gebied. Er lijkt steeds minder aandacht te komen voor de zoektocht naar ons ware zelf, dat veel multidimensionaler en veelomvattender is dan wat we met onze meest geavanceerde apparatuur kunnen meten of met de meest briljante breinen kunnen verklaren. Onze wereld raakt steeds verder verdicht in mind en materie en steeds meer opgebouwd uit bits en bytes, uit nulletjes en eentjes binnen één groot computerprogramma.

“Machines zijn voor antwoorden, mensen zijn voor vragen”

~Kevin Kelly, Wired magazine

Computers zullen ons wellicht vele antwoorden gaan bieden, maar op welke vragen? Het zijn juist de diepgaande open vragen, die niet direct een antwoord genereren, die van diepe betekenis kunnen zijn. De vragen waar je letterlijk en figuurlijk mee kunt gaan zitten, vanuit contemplatie en introspectie, die tijd vergen. Vragen waar je diep op in kunt voelen, waarbij de antwoorden van binnenuit tot je komen. Vragen die de weg vrij maken naar zingeving en diepgang, die je leven verrijken en deze richting geven. Kennis is macht maar alleen wijsheid is vrijheid.

De tijd waarin we leven schreeuwt om verstilling en bewustwording. Leg je smartphone weg, klap je laptop dicht en herclaim je aandacht en datgene waar jij tijd aan wilt besteden. Op welke vragen wil jij de antwoorden vinden? Zoek je ze binnen of buiten jezelf? Welke vragen wil jij eindeloos bijstellen door fascinerend en soms pijnlijk voortschrijdend inzicht? Wat is voor jou werkelijk van waarde?

Bits, Bytes & Bewustzijn

Yfke Laanstra
'I don't know the future. I didn't come here to tell you how this is going to end. I came here to tell you how it's going to begin. 
I'm going to hang up this phone, and then I'm going to show these people what you don't want them to see. I'm going to show them a world without you. A world without rules and controls, without borders or boundaries. A world where anything is possible. 
Where we go from there is a choice I leave to you. 

~Neo in The Matrix

We leven in een onwaarschijnlijk bepalende fase van onze menselijke evolutie. Een fase waarin zich computertechnologieën aandienen die in staat zijn ons mens-zijn en onze werkelijkheid radicaal en onherkenbaar te veranderen in de komende 15 jaar.

Exponentiële groei
In een ongekend hoog tempo zal er de komende 20 jaar meer veranderen dan in de afgelopen 300 jaar. Deze mate van immense groei wordt ook wel exponentiële groei genoemd. Tot nu toe heeft onze groei zich lineair voortbewogen. Dit is met name zichtbaar in de diverse stadia van onze industriële revolutie. In 1784 diende de eerste fase zich aan, deze gaf onze evolutie een boost door de kracht van de mechanische aansturing door water en stoom. De tweede fase (1870) bracht ons massaproductie door de kracht van elektriciteit. De derde fase (1969) gaf ons de digitale wereld en introduceerde ons in de informatie/communicatie gedreven samenleving, door de komst van computers en het internet. In al deze fases was er sprake van een lineaire groei, dus een geleidelijk stijgende lijn van 1 naar 2, 3, 4 etc. en iedere fase bestreek gemiddeld een periode van 100 jaar. De derde (digitale) fase ontwikkelt zich echter op een exponentiële schaal, dus van 1 naar 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128 etc. Waarbij je je voor kunt stellen dat hoe hoger de getallen hoe groter de sprongen zijn. In dit tempo kom je namelijk na 30 stappen al op een miljard. Kenmerkend voor een exponentiële groeicurve is namelijk dat deze eerst enigszins geleidelijk omhoog gaat maar zich dan ogenschijnlijk ineens in een praktisch verticale lijn omhoog beweegt. In deze derde exponentiële fase bevinden we ons nu, op de drempel van de vierde fase: daar waar de lijn ineens radicaal omhoog schiet. 

De motor van deze exponentiële groei is met name de evolutie van de transistor, de basis van de microprocessor: de zogenaamde computerchip. Een immense ontwikkeling qua productiekosten, formaat en capaciteit. Gordon Moore, de medeoprichter van de chipfabrikant Intel, introduceerde de eerste microprocessor Intel 4004 in 1971 met een capaciteit van 2300 transistors ter grootte van ongeveer een gummetje aan het einde van een potlood. Deze chip evolueerde zich in 2004, 33 jaar later, naar de Intel Pentium 4 Processor met 125 miljoen transistors en in 2016, 12 jaar later, tot de Intel Core i7 processor met een inhoud van 14,4 miljard transistors. Wanneer je deze met het blote oog wilt bekijken, dien je deze te vergroten tot het formaat van een huis. Deze evolutie maakte onder andere de komst van de smartphone mogelijk en creëerde het formaat chips dat in onze bloedbaan ingebracht kan worden. Deze evolutie in computerchips wordt ook wel ‘Moore’s law’ genoemd aangezien het Gordon Moore was die constateerde dat iedere 12 tot 18 maanden de capaciteit verdubbelde. Ook de opslagcapaciteit is in een exponentieel tempo vergroot. Van logge apparaten ter grootte van een archiefkast in 1956, ter waarde van 120.000 dollar met een opslagcapaciteit van 5Mb, zijn we geëvolueerd naar een microSD kaart in 2005 ter grootte van 15 mm met een gewicht van een halve gram met een opslagcapaciteit van 128Mb tot zelfs een geheugenkaart van 128Gb in 2014. Een capaciteitsvergroting van duizendmaal in een tijdsbestek van slechts negen jaar. Dit alles maakt de weg vrij voor vele huidige, exponentiële ontwikkelingen op het gebied van nanotechnologie, kwantumcomputing, genetische engineering, virtual reality, kunstmatige intelligentie, brein-computer en mens-machine interfaces. Binnen tien jaar zullen we computers kunnen kopen die het calculatievermogen van ons eigen brein evenaren en nog geen 25 jaar daarna zullen we over computers beschikken met de capaciteit van alle menselijke breinen verenigd.

Ter illustratie: wanneer ons brandstofverbruik zich in hetzelfde tempo zou hebben ontwikkeld, zouden we inmiddels ons hele leven op één tank brandstof kunnen rijden. Wanneer onze auto’s in hetzelfde tempo zouden verkleinen als de transistor dan zou deze momenteel de afmeting hebben van een mier. Wanneer de huizenprijzen in hetzelfde tempo zouden zijn gezakt dan zouden we nu een huis voor de prijs van een snoepje kunnen kopen.

Herinner je je de Atari spelcomputer nog en de joystick? De komst van het wereldwijde internet? Van de eenvoudige mobiele telefoon en de laptop tot de komst van de geavanceerde smartphone? Allemaal ontwikkelingen binnen het tijdsbestek van één mensenleven.
Wist je dat telefonie een uitvinding betreft die al gedaan is in 1878, oftewel in de tweede fase van de industriële revolutie. Opgevolgd, ruim een eeuw later, in 1983 door de mobiele telefoon. Nog geen 25 jaar later, in 2007 werd de smartphone geïntroduceerd. Nog geen 10 jaar later wordt ons straatbeeld, ons sociale en werkzame leven en zelfs ons brein volledig gedomineerd door deze smartphone, die zich inmiddels ontwikkelt in een onwaarschijnlijk hoog tempo. De komende jaren zal de smartphone een van de centraalste schakels zijn binnen het Internet of Things. Bijna iedere aardbewoner heeft een smartphone, zelfs in derdewereldlanden is het gemeengoed, op een gedeelde eerste plaats naast de (smart) televisie.

De 21e eeuw
We lijden inmiddels aan een collectieve obsessieve schermverslaving en er is zelfs een term voor de hedendaagse informatie-overkill: infobesitas. Naast overigens vele andere nieuw ontstane aandoeningen en ziektebeelden.

Onze realiteit wordt momenteel overspoeld door nieuwe computertechnologieën en draadloze netwerken. Ons leven speelt zich tegenwoordig veelal online af, tijd en afstand zijn niet langer een beperking. Tastbare, analoge producten krijgen virtuele varianten. Fysieke winkels sluiten, tijdschriften worden e-zines, workshops worden webinars, gesprekken worden gevoerd via Facetime, Skype of Whatsapp en Virtual Reality gaat dankzij de Albert Heijn en mobiele providers mainstream. We bevinden ons in een realiteit waarin het credo is dat we 24 uur per dag online dienen te zijn en niet achterop dienen te raken. Een wereld waarin alles en iedereen met elkaar is verbonden en we de wereld beleven van achter onze schermen.

Alles wordt gedigitaliseerd. Al onze handelingen worden gemonitord, al onze data wordt getracked, getraced en bewaard. Veelal zonder ons medeweten of instemming. Dankzij klokkenluiders als Edward Snowden zijn we ons hier meer bewust van geworden. Denk aan data van onze aankopen, transacties, internetbezoek, waar we ons wanneer bevinden, met wie we wanneer online contact hebben tot aan al onze gezondheidsdata in Elektronische Patiënten Dossiers (EPD). Data is de nieuwe olie. Voorheen hadden oliebedrijven de macht, tegenwoordig zijn het de grote techbedrijven als Google, Apple en Facebook.

Daarnaast is er een groeiend Internet of Things waarbij er steeds meer dingen met het internet worden verbonden. Denk aan jouw auto, huishoudelijke apparatuur, smartphone of (spel)computer; veelal zonder benodigde menselijke tussenkomst. De digitale dimensie speelt zich niet langer enkel af op een computerscherm maar verschuift zich, door de komst van onder andere smartproducten (smartmeter, smart tv en smartwatch) naar jouw dagelijks gebruiksvoorwerpen. Alles wordt gekoppeld aan het smartgrid: je werk, je huis en zelfs je gezin. We spreken tegenwoordig al van smarthomes en smartcities. De digitale dimensie versmelt alsmaar meer met onze analoge, tastbare dimensie. Met alle gevolgen van dien voor je privacy, persoonlijke ruimte, gezondheid en vrije wil.

Het is nog slechts een kwestie van tijd dat niet langer postpakketjes of smartproducten RFID-chips hebben maar dat deze een onderdeel worden van onze doses aan inentingen, gezien het feit dat dergelijke chips of technologieën zich inmiddels op nanoschaal bevinden. Verplicht of vrijblijvend, wie zal het zeggen. Zodat ook jouw lichaam op afstand bestuurd en gemonitord kan worden door computers en kunstmatige intelligentie.

Drones, onbemande en op afstand bestuurbare vliegende objecten, zijn tegenwoordig te koop bij de discount supermarkten en is speelgoed voor zowel kinderen als volwassenen. Het is slechts een kwestie van tijd voordat drones ons luchtbeeld gaan bepalen. Met daaronder de Self Driving Cars, die volledig door kunstmatige intelligentie gedreven hun route bepalen, afstand houden en autonoom afwegingen dienen te maken bij eventuele auto-ongelukken.

Daarnaast is er een verregaande robotisering aan de gang. Complexe operaties worden al uitgevoerd door robots, kinderen hebben robot huisdieren en er zijn experimenten om ouderen te laten ‘verzorgen’ door robots in verzorgingstehuizen. Stevige discussies worden gevoerd over de implicaties en applicaties van robottechnologie. Denk aan onze productieketens, onze werkgelegenheid. Het leger is al jaren intensief bezig met experimenten om robots in oorlogs- en crisissituaties in te zetten waarbij het denkbaar is dat er volledige legers uit robots zullen bestaan die autonoom in oorlogssituaties besluiten dienen te nemen over leven en dood. Dit zet de term cyber warfare, digitale oorlogsvoering, in een totaal ander daglicht.

Onze voedingsindustrie en gezondheidszorg ondergaan al decennia lang een verregaande automatisering, waarbij er een focus lijkt te zijn op kunstmatige, chemische alternatieven. Een mechanisch ingrijpen in of kunstmatig kopiëren van de natuur. Chemische medicijnen, genetisch gemanipuleerd voedsel (GMO), kunstmest, geprint voedsel, in een laboratorium gekweekt vlees, robotisering van voedselproductieprocessen en kunstmatige additieven… We raken steeds verder verwijderd van onze biologie en hetgeen onze prachtige planeet ons te bieden heeft.

De Quantified Self-beweging promoot het gebruik van gadgets en wearables, gadgets die op de huid worden gedragen, om alles kwantificeerbaar te maken en met al deze data impact te kunnen hebben op onze gezondheid en effectiviteit. Denk aan stappentellers, caloriemeters, mood trackers, apps en head bands om bijvoorbeeld je ademhaling te reguleren en je hersenfrequenties te manipuleren. Het verbeteren van je gezondheid, van je biologie en van je kwaliteit van leven door onder andere gadgets vallen onder de Biohacking-, Neurohacking- en Lifehacking-beweging.

Het ironische in deze digitale jacht naar optimaal welzijn is dat er weinig tot geen besef is van de verregaande effecten van de straling en frequenties van deze zelfde apparaten op onze gezondheid, onze hersenfuncties en ons bewustzijn.

De ontwikkelingen verschuiven zich alsmaar meer van toepassingen op computerschermen naar gadgets die gedragen worden op de huid tot het implanteren van chips en het besturen van binnenuit. Van het 3D printen van organen tot het daadwerkelijk overstijgen van onze biologie (transhumanisme). Denk aan anti-aging technologieën, het injecteren van nanobots (minuscule robots, nanotechnologie) in onze bloedbanen en het uploaden van je brein in een computer, aangestuurd door kunstmatige intelligentie (AI). Met uiteindelijk de creatie van een cyborg-lichaam vanuit een volledige samensmelting van technologie en biologie, van mens en machine.

Verder lezen? 

Maak dan via onderstaande button een (gratis) account aan voor mijn User Innerface, hier vind je alle full-length artikelen en veel meer. Wil je meer ontdekken over het snijvlak van bewustzijn, computertechnologie en menselijk potentieel? Schrijf je in voor mijn Nieuws Update bovenaan deze pagina.

***

*) Dit item is de inleiding van mijn boek 'Bits, Bytes & Bewustzijn' en is tevens verschenen in Spiegelbeeld Magazine Augustus /17



Top