De Geest in de Machine

Yfke Laanstra
'Net als er elektriciteit door het elektriciteitsnet wordt gestuurd om apparaten en machines hiervan te voorzien, zo zal ook kunstmatige intelligentie zich door alles (en iedereen) heen gaan bewegen.'

Wellicht heb je wel eens gehoord van de zinsnede 'de geest in de machine'. Deze is in de 20e eeuw geïntroduceerd door Gilbert Ryle (1900–1976), een Britse filosoof die door zijn werk 'The concept of Mind' (1949) met name bekend was om zijn kritiek op het Dualisme van de bekende filosoof René Descartes (1596-1650). Het Dualisme omvat het idee dat er een geest (resp. de ziel) onafhankelijk van het lichaam bestaat, waarbij het lichaam als het ware als een machine wordt gezien. Dit gedachtegoed heeft met de hedendaagse ontwikkelingen rondom computertechnologie een (science fiction) vlucht genomen en is actueler dan ooit. Aangezien we steeds vaker geconfronteerd worden met de vraag 'in hoeverre onderscheidt de Mens zich eigenlijk van de machine?'. 

'Zijn wij een soort cyber-biologische 'machine' met een ziel?'
'Is het andersom eigenlijk mogelijk dat er machines zijn die een ziel of een bewustzijn hebben of kunnen ontwikkelen?'


Ghost in the shell
Wellicht ken je de film 'I, Robot' nog, die in 2004 in de bioscopen verscheen. Het verhaal in deze film speelt zich af in het jaar 2035(!), waarin ogenschijnlijk onschuldige huisrobots zich uiteindelijk collectief tegen de mensheid blijken te keren. Vanuit de supercomputer, waar alle robots centraal mee verbonden zijn, ontstaat er namelijk een opdracht om over de wereld te heersen en in te grijpen in het lot van de mensheid. Kortom, de machine lijkt een bewustzijn te hebben ontwikkeld, met alle gevolgen van dien. Deze film is deels gebaseerd op het gelijknamige boek van Isaac Asimov, dat al is uitgebracht in 1950(!). In 1956 werd de term Kunstmatige Intelligentie gelanceerd. In 1968 publiceerde Arthur C. Clarke zijn boek '2001, A Space Odyssey' met hierin de intelligente supercomputer HAL 9000 (verfilmd door Stanley Kubrick). De hype was compleet met de verschijning van de eerste film met Arnold Schwarzenegger in de Terminator-filmreeks in 1984.
Het thema van robots, supercomputers, bewustzijn en kunstmatige intelligentie is niet meer weg te denken uit onze hedendaagse filmbeleving. Het is eerder regel dan uitzondering dat deze thema’s in de science fiction films en menig serie haar intrede doen. Denk aan films als 'Transcendence', 'Ex-Machina' en 'Her'. Of aan Netflix-series als 'Travelers', 'Continuum', 'The 100' en 'Altered Carbon'.

Met name in de Hollywood productie 'Ghost in the Shell', welke in 2017 in de Nederlandse bioscopen verscheen, werd het thema van een geest in de machine heel concreet uitgewerkt. Het verhaal speelt zich af in de 21e eeuw, waarin de hoofdpersoon er aan de buitenkant uit ziet als een gewoon mens, maar feitelijk een cyborg is: een zogenaamde menselijke robot. Ze heeft nog een deel van haar menselijk brein, maar een artificieel lichaam. Hierdoor loopt ze met enkele vragen over haar eigen identiteit en menselijkheid. Is zij meer dan een 'ghost', een ziel, gevangen in een 'shell', een omhulsel? De film roept ethische en filosofische vragen op over identiteit en de vervaging van de grens tussen technologie en biologie.

Kunstmatige Intelligentie
Wanneer we dus vandaag de dag spreken over 'de geest in de machine' dan valt al snel de term 'Kunstmatige Intelligentie' (AI, Artificial Intelligence). De introductie hiervan is een van de grootste hedendaagse computertechnologische revoluties. Maar wat is dit nu eigenlijk? Het is feitelijk het vermogen van een machine, een vorm van intelligentie, om op zelfstandige wijze een probleem op te lossen. Velen denken dat Kunstmatige Intelligentie iets is dat nog uitontwikkeld moet worden of iets dat zich enkel bevindt in robots. Het is echter al lang en breed in gebruik...

Verder lezen? 

Maak dan via onderstaande button een (gratis) account aan voor mijn User Innerface, hier vind je alle full-length artikelen en veel meer. Wil je meer ontdekken over het snijvlak van bewustzijn, computertechnologie en menselijk potentieel? Schrijf je in voor mijn Nieuws Update bovenaan deze pagina.

* Nodig









Reacties


Top